مشهد - میدان 17 شهریور - بازار رضا - بازار سوم نبش هشتی سوم - طبقه دوم - پلاک 2/986 الف
  • تلفن تماس 0513-3644442

  • آدرس ایمیل

آشنایی با صفات ریخت شناسی گیاه زعفران

گیاه زعفران

در ریخت شناسی گیاهی ظاهر، ریخت و شکل گیاهان را بررسی می کنند. در این متن به ریخت شناسی گیاه زعفران خواهیم پرداخت. زعفران علاوه بر استفاده درمانی، به عنوان رنگ دهنده طبیعی در غذا‌ها مورد استفاده قرار می گیرد. زعفران به جهت داشتن طعم، بو و رنگ زرد خاص در صنایع شرینی‌ سازی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. برای آشنایی بیشتر درباره گیاه زعفران این متن را مطالعه کنید.

 

آیا وقت خواندن مقاله را ندارید؟
می توانید به راحتی پادکست این مقاله را گوش دهید.

 

مشخصات گیاه زعفران

گیاه زعفران بسیار کوچک می باشد که حداکثر ارتفاع آن از۱۰ تا ۳۰ سانتی‌ متر است. این گیاه دارای پیاز و یا قاعده ساقه است که از وسط آنها تعدادی برگ دراز وباریکی خارج می‌ شود. ساقه خارج شده از وسط این برگ‌ها به یک تا سه ساقه گل‌دار منتهی می‌ شود. گل‌های روی ساقه‌ها دارای ۶ گلبرگ هستند. رنگ گل‌ها ممکن است بنفش، گلی یا ارغوانی باشد. ۳ پرچم و یک مادگی منتهی به کلالهٔ سه شاخه روی گل‌ها قرار دارد. زعفران انتهای خامه و کلاله سه شاخه است که مورد استفاده قرار می گیرد.

گیاه زعفران

محل کاشت زعفران

گیاه زعفران، گیاهی نیمه گرمسیری است. مقاومت خوبی در مقابل سرما و گرما دارد. محل کاشت زعفران باید دارای زمستان‌ های ملایم و تابستان‌ های خشک و گرم باشد. زعفران در مناطقی که دارای حداکثر دمای بین ۳۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد است، رشد خوبی دارد. خاک زمین کشت زعفران باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد تا پیاز زعفران بتواند مدت نسبتا زیادی (۷ – ۵ سال) در زمین بماند و پیاز زعفران بتواند در این مدت طولانی علاوه بر تامین مواد غذایی مورد نیاز از خاک، در مقابل شرایط خاص آب و هوایی نیز مقاومت کند. در ایران شهرستان های تایباد، باخرز، بجستان در استان خراسان رضوی، بیرجند و غیره کشت زعفران رواج داشته است.

گیاه زعفران

نحوه نگهداری زعفران

به دلیل تبخیر شدن مواد معطر موجود در زعفران توسط نور، باید نگهداری زعفران دور از تابش نور باشد و از این رو بهترین راه نگهداری آن در ظرف شیشه‌ای در بسته میباشد تا اثرات دارویی و طعم و مزهٔ آن از بین نرود.

گیاه زعفران

صفات ریخت‌ شناسی گیاه زعفران

برای بررسی صفات ریخت شناسی زعفران به بررسی مشخصه‌ها و ریخت برگ، کلاله، خامه، گلبرگ، کاسبرگ، پیاز (سوخ) و چمچه میپردازیم.

مشخصات برگ: طول برگ زعفران از ۱ تا۴  سانتی‌متر است و نوک برگ‌‌های آن تیز میباشد. ضخامت برگ در گونه‌های مختلف متفاوت است.

کُلاله: کُلاله مهمترین بخش گل این گیاه است که «زعفران» از آن بدست می‌ آید. بخش های مختلف کلاله عبارت است از سَرگل، پوشال، دسته و کُنجه. سرخ‌ترین و مرغوبترین زعفران از سرگل کلاله بدست می‌آید. کلاله سه ‌شاخه ‌است و اندازهٔ آن نسبت به تعداد خامه تفاوت دارد و ممکن است ارتفاع آن  بلندتر، کوتاه‌تر و حتی برابر با آن باشد و طول کُلاله نیز نسبت به گلبرگ‌ها متفاوت است. در ایران تمام گونه‌های مختلف زعفران وجود دارند. جالب است بدانید لبهٔ کلاله در انتهای آن به حالت چین‌خورده است که  این چین خوردگی در برخی اقسام زعفران بسیار بیشتر است. لبهٔ انتهایی کلاله دارای رگه‌های سفید رنگ است که می تواند نسبت به گونه‌های آن متفاوت باشد.

خامه: خامه به دو صورت  زرد پررنگ و کم رنگ دیده میشود و این رنگ ها بستگی به کارتنویید موجود در آن است. مثلا خامه در  زعفران خزری بسیار پررنگ می باشد ودر زعفران زاگرسی کمرنگ تر می‌باشد.

 

سوخ (پیاز):  سوخ یا پیاز گیاه زعفران دارای الیافی قهوه‌ای ‌رنگ می باشد که در گونه‌های مختلف آن به صورت بسیار فشرده و یا کم ‌پشت‌‌‌ تر دیده می شود و از پشت آن رنگ سفید پیاز به طور واضح دیده می‌ شود. سوخ می‌ تواند به شکل‌های لوزی، بیضوی پخ، دایره‌ای، تخم‌مرغی و یا بیضوی پهن باشد. یکی از صفاتی که مورد آن مورد بررسی قرار می گیرد پهنای گردن آن می‌باشد. پهنای آن میتواند خیلی باریک، باریک و تا بسیار پهن باشدو همچنین شکل قاعدهٔ پیاز گیاه زعفران ممکن است گرد و یا تورفته باشد و ضخامت قطر آن در ابتدا و انتها و وسط سوخ شکل آن را متفاوت کرده است. در استفادهٔ زعفران در بازار شکل سوخ از صفات بسیار مهم آن می‌ باشد.

چَمچه: اولین اندامی که به محض جوانه زدن از زعفران به شکل برگی سوزنی در سطح خاک دیده می‌ شود را چمچه می‌نامند. چمچه‌ها با ارتفاع  متفاوتی در ارقام آن رشد می کنند.

 

مصارف زعفران

گیاه زعفران استفاده‌ های بسیاری را در زمینه‌های متفاوتی را دارا است. به برخی از آنها در زیر اشاره شده است.

مصارف غذایی : زعفران به عنوان عطر و طعم دهنده طبیعی در تهیه مواد خوراکی محدودیتی ندارد.

مصارف درمانی : زعفران با دارا بودن مواد تلخ موجود در آن موجب سهولت هضم غذا می شود. باعث کاهش  حالت توموری بافتها می شود و خاصیتی ضد سرطانی دارد و از دچار شدن به اختلالاتی نظیر آلزایمر و پارکنیسون جلوگیری می‌کند.

مصارف صنعتی  : به عنوان رنگ دهنده برای رنگ آمیزی ابریشم و نخ وغیره استفاده می شود.

گیاه زعفران

مطالب مرتبط

نظرات کاربران 0